VANYA DAYI – DEVLET T─░YATROLARI ANKARA ­čÄş­čÄş­čÄş­čÄş­čÄş

Vanya Day─▒ÔÇŽ Yazan Anton ├çEHOVÔÇŽ Y├Ânetmen Erhan G├ľKG├ťC├ťÔÇŽvanya day─▒ - afi┼č - anton ├žehov - y├Ânetmen erhan g├Âkg├╝c├╝

Hemen ba┼čtan belirteyim ge├žti─čimiz sezon iki kez gitmi┼čtim, bu sezon tekrar gittim ve on kez daha gitsem hi├ž s─▒k─▒lmam ve her sahnesinden katlanarak keyif alaca─č─▒mdan emin olarak giderim. Harika bir eser, harika bir temsil. Kadro m├╝thi┼č, dekor harika, ─▒┼č─▒k g├╝zel, kost├╝m uyumu ├žok ba┼čar─▒l─▒, efektler efekt de─čil ger├že─čin bir par├žas─▒, m├╝ziklere bay─▒ld─▒mÔÇŽ ve tabii ki toplam─▒nda Venedik Taciri‘nden hat─▒rlayaca─č─▒m─▒z y├Ânetmen/rejis├Âr Erhan G├ľKG├ťC├ťÔÇÖne sezonun en b├╝y├╝k alk─▒┼člar─▒ ve tebrikleriÔÇŽ En az─▒ndan AnkaraÔÇÖda ya┼čayan herkesin g├Ârmesi ┼čart bir temsil. Bir klasik ve tam manas─▒yla hat─▒rda kalacak nitelikte bir yorum, sahneleme. Tekrar tekrar t├╝m ekibe te┼čekk├╝r├╝ bir bor├ž biliyorum AnkaraÔÇÖya b├Âyle bir ziyafet sunduklar─▒ i├žin.

VANYA DAYI - Funda G├ľKG├ťC├ť (Yelena) - Levent ├çELMEN (Vanya Day─▒)Vanya Day─▒ (Levent ├çELMEN) ve merhum k─▒z karde┼činin k─▒z─▒ Sonya (Zeynep Ekin ├ľNER) birlikte elde kalan tek varl─▒klar─▒ olan yurtluklar─▒n─▒ ├žekip ├ževirmekte, bir yandan da yeni kar─▒s─▒yla ┼čehirde ya┼čayan, SonyaÔÇÖn─▒n akademisyen babas─▒, SerebyakovÔÇÖa (Oktay DAL) yurtluktan y├╝kl├╝ce bir pay g├Ândermektedirler. Serebyakov kendinden gen├ž[1] ve g├╝zel kar─▒s─▒ Yelena (Funda G├ľKG├ťC├ť) ile yurtlu─ča gelmi┼čtir. SerebyakovÔÇÖun rahats─▒zl─▒─č─▒ nedeniyle -ve YelenaÔÇÖya duydu─ču gizli a┼čk nedeniyle- doktor[2] Astrov (Durukan ORDU) da yurtlu─čun ayr─▒lmaz ziyaret├žilerden biridir. Evin i┼člerine bakan dad─▒ Marina (Emine ORHUN) ve varl─▒─č─▒n─▒ yitirmi┼č, ancak yurtlu─ča destek olarak yurtluktan destek bulan eski toprak a─čalar─▒ndan Telyegin (Adnan ERBA┼×) de yurtluktaki di─čer karakterlerdir.

Koltuklar─▒m─▒za kuruldu─čumuzda Rus halk m├╝zikleri e┼čli─činde tatl─▒ bir sahneyle bekliyoruz temsili. ├çehovÔÇÖun ayr─▒lmaz par├žas─▒ do─ča, pastoral yap─▒ t├╝m ihti┼čam─▒yla dekora yans─▒yor. T├╝m sahneyi eksiksiz kullanm─▒┼č; ama zevksizce kaplamam─▒┼č Emre SATI ve tam da ├çehovÔÇÖa yak─▒┼č─▒r bir hava yakalam─▒┼č.

Temsil bah├žede kurulmu┼č kahvalt─▒ vanya day─▒ - afi┼č - anton ├žehov - y├Ânetmen erhan g├Âkg├╝c├╝ (Tam kadro)masas─▒nda MarinaÔÇÖn─▒n doktor AstrovÔÇÖa bir bardak ├žay ikram etmesiyle ba┼čl─▒yor. Daha en ba┼čta Emine ORHUNÔÇÖun ve Durukan ORDUÔÇÖnun oyuna bu derece do─čal ve ├Âzg├╝n iki sesle ba┼člamalar─▒ hemen oyuna ├žekiyor bizi. AstrovÔÇÖun s─▒k─▒lm─▒┼č, b─▒kk─▒n, insanl─▒k i├žin umudunu yitirmi┼č h├óli ve MarinaÔÇÖn─▒n yaln─▒zca hizmet i├žin, sorgulamadan ya┼čayan tavr─▒ tipik bir d├Ânem yans─▒mas─▒ olarak giri┼čten k─▒sa bir ├Âzet sunuyor bize. Konu┼čmalar (diyalog demek istemiyorum) zaten muhte┼čem. Metin konusunda s├Âz s├Âylemek kimin haddine! ├ťst d├╝zey bir metin okumak istiyorsan─▒z buyurun size ├çEHOV. Derken renkleniveriyor sahne, kalabal─▒kla┼č─▒yor; i├žerik dolu olunca ve ├Âzellikle oyuncular b├Âyle g├╝zel yorumlad─▒klar─▒nda tam bir ┼č├Âlene d├Ân├╝yor temsil. ─░lk sahnede al─▒yorsunuz SonyaÔÇÖn─▒n ├žabas─▒n─▒, Vanya Day─▒ÔÇÖn─▒n amac─▒n─▒, SerebyakovÔÇÖun huysuzlu─čunu, YelenaÔÇÖn─▒n s─▒k─▒lm─▒┼čl─▒─č─▒n─▒, AstrovÔÇÖun umutsuzca sorgusunu. San─▒r─▒m ileride Vanya Day─▒ ile ilgili birka├ž yaz─▒ daha yazaca─č─▒m gibi g├Âr├╝n├╝yor, diyerek burada b─▒rak─▒yorum ki┼čilikleri yorumlamay─▒.

VANYA DAYI - Emine ORHUN (Marina) - Levent ├çELMEN (Vanya Day─▒) - Adnan ERBA┼× (Telyegin)Oyun temelde bir s─▒n─▒f ele┼čtirisini yans─▒t─▒yor. Elde kalanla yetinmeye ├žal─▒┼čan burjuvazi ile l├╝ks, rahat hayat─▒ndan kopamayan ve bunun i├žin burjuvazinin elindekilere g├Âz diken aristokrasi ├žat─▒┼čmas─▒ a├ž─▒k bi├žimde g├Âr├╝l├╝yor. Ancak elbette bir ├çehov ├╝sl├╗bu olarak oyunda bize kimin hakl─▒ kimin haks─▒z oldu─čuna dair ipucu verilmiyor; i┼čin o k─▒sm─▒ seyirciye kalm─▒┼č. (Belki ben yukar─▒da yanl─▒ bir c├╝mle kurdum fark─▒nda olmadan.) Keza ya┼čanan kar┼č─▒l─▒ks─▒z a┼čklar─▒n yorumu da tamamen bize b─▒rak─▒l─▒yor. Ancak bize b─▒rak─▒lmayan ├Ânemli bir husus var: ├çehovÔÇÖun y├╝z y─▒l ├Ânce RusyaÔÇÖn─▒n ormanlar─▒ ├╝zerinden verdi─či ÔÇśdo─čan─▒n dengesi bozuluyorÔÇÖ mesaj─▒ ger├žekten ├žarp─▒c─▒ ve ├╝stelik ├çehov bu tespiti laf aras─▒nda dokundurmuyor, uzun uzun tirada yay─▒yor ya┼čanan katliamlar─▒ ve hatta doktor AstrovÔÇÖun ├žizimlerinde belgeleriyle sunuyor.

─░nsan psikolojisi ├╝zerinde giderek ise bir bak─▒ma bug├╝ne yak─▒n bir tabloyu daha yakalamay─▒ ba┼čar─▒yor ├çehov: ─░nsanlar mutsuz ve asl─▒nda ne i├žin ya┼čad─▒klar─▒n─▒ bile tam manas─▒yla bilmiyorlar, g├╝nler gelip ge├žiyor ve hayat─▒n elden ka├žm─▒┼č bir f─▒rsat oldu─ču konusunda herkes hemfikirken kimse bir ┼čey yapm─▒yor, yapam─▒yor, sanki elleri kollar─▒ ba─čl─▒ gibi ├žaresiz kalakal─▒yorlar. Dev bir muamma, dev bir bilinmez. Hayat!

Oyundaki her karakter ├╝zerine sayfalarca yazabilirim; saatlerce konu┼čup tart─▒┼čabilirimÔÇŽ yukar─▒da belirtti─čim gibi belki daha sonra bu konuda kalem oynataca─č─▒m. Ama ┼čimdilik i┼čin o k─▒sm─▒na dal─▒p kimseyi s─▒kmadan ba┼čka bir yola sapaca─č─▒m. Daha siyas├« bir ├ž├Âz├╝mleme yazaca─č─▒mÔÇŽ -Yaln─▒zca bir fikir olsun diye, do─čru oldu─čunda de─čil-:

Hasta akademisyenimiz Serebyakov Rus iktidar─▒d─▒r. Ve RusVANYA DAYI - Zeynep Ekin ├ľNER (Sonya) - Levent ├çELMEN (Vanya Day─▒) ayd─▒n─▒n─▒ temsil eden doktor Astrov her ne kadar SerebyakobÔÇÖu tedavi etmek istese de iktidar bunu kabul etmemekte ayd─▒n─▒ yanl─▒┼č te┼čhis koymakla itham edip onu alaya almaktad─▒r. ─░ktidar bu yurtlu─ča gelmi┼č, al─▒┼čkanl─▒klar─▒ bozmakla kalmam─▒┼č, kurtulu┼č i├žin son ├žare olarak yurtlu─čun sat─▒lmas─▒n─▒ ├Ânermi┼čtir. K─▒sacas─▒ Rusya elden gitmektedir. Tamam, ama Rus k├Âyl├╝s├╝ Vanya Day─▒ (yani Voynitski) ve Sonya ne yapacaklard─▒r? Eski, merhum (Sonya’n─▒n annesi), s─▒cak kurumlar─▒ yok olmu┼čtur RusyaÔÇÖn─▒n; yeni, g├╝zel ve cazibeli hayata (YelenaÔÇÖya) ayd─▒nlar bile kap─▒lmaktad─▒rlar; oysa o eski kurumlar ki Sonya gibi taze dima─člar─▒ var etmi┼člerdi iktidar (Serebyakov) ile el ele verip. Sevecen, hayata ba─članmak isteyen, ├žal─▒┼čmak isteyen gen├žler ┼čimdi k─▒s─▒l─▒p kalm─▒┼člard─▒r s─▒n─▒rlar─▒na. Ve Sonya gibi gen├žleri s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒na ├ž─▒karmas─▒ gereken, onlara el uzatmas─▒ gereken ayd─▒n kesimi de (doktor Astrov) tam bir bocalama i├žerisindedir; bir yandan iktidar─▒n g├Âz boyamalar─▒na kap─▒l─▒rken bir yandan onu ele┼čtirmekteyse bile iyile┼čtirmek ad─▒na vakit kaybetmektedir g├Ânl├╝n├╝ ok┼čatarak. T├╝m bunlar olurken gelenekler (Maria Vasilyevna) de─či┼čim bekler sanki kendini var edecek olan b├Âylesi bir de─či┼čimmi┼č gibi. Ya Rus halk─▒ (Vanya Day─▒)! A─čz─▒na bir parmak bal ├žal─▒nd─▒ m─▒ kendini kaybetmez mi burjuvazi! T├ó ki topra─č─▒na uzanan eli g├Ârene dek, t├ó ki yumurta kap─▒ya dayanana dek. ─░┼čte o zaman tek yol devrimdirÔÇŽ desem mesel├óÔÇŽ

VANYA DAYI - Levent ├çELMEN (Vanya Day─▒) - Durukan ORDU (Doktor Astrov)Ve siz bir de oyunu bu g├Âzle seyretseniz nas─▒l olur? Hem ikinci kez gitmi┼č olursunuz. Bu kez Vanya Day─▒, doktor Astrov ve TelyeginÔÇÖin s├Âyledikleri keyifli ┼čark─▒ya e┼člik edersiniz belki. Veya SonyaÔÇÖn─▒n doktor AstrovÔÇÖa olan hislerini, k─▒rg─▒nl─▒klar─▒n, heyecanlar─▒n─▒ ba┼čar─▒yla yans─▒tan Zeyne Ekin ├ľNERÔÇÖi daha farkl─▒ bir g├Âzle seyredersiniz. Akl─▒mdaki Kad─▒nlarÔÇÖda pek ba┼čar─▒l─▒ bulmad─▒─č─▒m ├ľNER Vanya Day─▒ÔÇÖda iyi; kalabal─▒kla gelen heyecan─▒n─▒, hislerindeki duygu yo─čunlu─čunu t├╝m temsile yayarak tutarl─▒ bi├žimde yans─▒t─▒yor. Sonra bir kez daha gitmek istersiniz s─▒rf Meral N─░RONÔÇÖun ben buraday─▒m diyen ├╝st kalitedeki sesini duyabilmek, duru┼čunu g├Ârebilmek┬á i├žin. Sonra bir kez de sadece dekoru sevdi─činiz i├žin gidersiniz, kim bilirÔÇŽ Siz gidersiniz ve hem tiyatrolar ┼čenlenir, hem d├╝┼č├╝nceler ┼čenlenir, hem insanl─▒k ┼čenlenir. Sonra oyunu bir de T├╝rkiyeÔÇÖye uyarlars─▒n─▒z i├žinizdenÔÇŽ ─░ki, ├╝├ž, d├Ârt, be┼č gidersinizÔÇŽ ve her seferinde birilerine tavsiye eder, birilerini davet edersinizÔÇŽ ve ├ž─▒─č gibi b├╝y├╝r sanat ve sanatseverlerÔÇŽ ├ž├╝nk├╝ tiyatro budurÔÇŽ b├╝y├╝mektirÔÇŽ ├že┼čitlenmektirÔÇŽ d├╝┼č├╝nmektirÔÇŽ ele┼čtirmek, ele┼čtirilmektir… Bunun i├žin tiyatro bir g├ÂrevdirÔÇŽ


[1] Oyunda Yelena yirmi yedi ya┼č─▒nda olarak tan─▒mlan─▒rken bizde biraz daha ge├žkin bir ya┼č tercih edilmi┼č. Bu tercih oyundaki tek hata bence.
[2] Oyunlar─▒nda doktor fig├╝r├╝n├╝ ihmal etmeyen ├çehovÔÇÖun bir doktor oldu─čunu hat─▒rlatal─▒m.
*Foto─čraflar Devlet Tiyatrolar─▒ sitesinden al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Bir Cevap Yaz─▒n