Ankara’da sahnelenen Macbeth Operası’nın sahne tasarımını beğenmediğimi dile getirmiştim. Şimdi ise yaptığım eleştirinin çözümünü ortaya koymaya çalışacağım. Elbette bir profesyonel olarak değil, bir seyirci olarak.

Macbeth sahnesini tekrar gözden geçirme ihtiyacı hissettim, üşenmedim, erinmedim, tekrar gittim ve şu sonuca vardım: Sahne kötü. Fikrimde bir değişiklik olmadı.

Sahnenin genel siyah tonu güzel. Görkemli duruş hem istenen ortamın havasını veriyor hem de durumun trajik ağırlığını yansıtıyor; sanki çok büyük olayların yaşanacağına tüm siyahlığıyla en baştan ışık tutuyor gibi. Ama hemen akla şu soru geliyor: Diğer iki motif neden beyaz?.. Neden beyaz? Önde duran kürsü (diyelim şimdilik) ve arkadaki duvar (paravan). İnsan hamuru, kirlenmesi gereken başarılarla dolu temiz bir geçmiş mi?.. diyeceğim, zorlama ve gülünç olacak. Hadi biz kısaca çatışma göstergesi desek?

Yukarıdaki totoğrafta açıkça görülememekle birlikte arkadaki şile bezinden paravan oyun gereği tam ortadan ikiye ayrılıyor, zaman zaman sağa sola açılıyor zaman zaman sahneden çıkıyor. Nitekim cinayet işlemek üzere Kral Duncan’ın odasına paravanda sağlanan açıklıktan giriliyor. Düşünce hoş. Yine fotoğraftan açıkça görülememekle birlikte, o paravan verev kesimi ile çok harika bir perspektif kazandırıyor sahneye. Oyunudaki somut ve soyut derinliği, o akış algısını mükemmel yakalıyor. Figür yaratıcı ve estetik. Ama neden şile bezinden ve neden beyaz? (Bir de buna temsiller oynandıkça bezin üstünden çıkmayan kan lekelerini eklemek gerekiyor.)

Macbeth bütün cinayetlerin gece, karanlıkta işlenmesiyle nam salmış bir eser. Oyunda güneş yok. Oyunda güneş olmaması bir yana, son sahnesi dışında mutlu bir sahne bile yok. Bol bol cinayet ve kara haber var. (Burada özellikle opera temsilinden bahsediyorum tabii ki.) O halde o kadar karanlık ortasında neden beyaz? Ne anlatılmak isteniyor?

Macbeth’e sanırım dört kez gittim ve hiçbirinde de o beyazlara istediğim gibi, dolu dolu, tatminkar anlamlar yükleyemedim. Çıkarabildiğim tek sonuç, Lady Macbeth’in ve ölüm meleklerinin/cadıların kaleyi kana buladıkları sahnenin seyirciye vermesi umulan kanlı mesaj.

Benim sahne önerim ise şu olacak: (Kötü bir çizim olduğunun farkındayım, mâzur görün lütfen. Diğer unsurlara dokunmamak kaydıyla sadece paravan ve kürsü üzerine yazacağım. Siz arka planı yukarıdaki fotoğrafta olduğu gibi siyahlar içinde hayal edin.)

Benim burada çizmeyi düşünüp başaramadığım aslında şuydu: Taş duvarlar iki uçtaki sütunlarda bulunan -ama görünmeyen- meşalelerle aydınlanmaktadır. Doğal olarak sütunlara yakın kısımlar aydınlık ve koridorun ortasına, paravan ayrımına gidildikçe taş duvarlar koyu karanlık görülmektedir. Paravanın ikiye bölündüğü nokta en karanlık noktadır ve cinayeti işlemek üzere bu karanlık noktadan içeri girilmektedir. Özellikle cinayet sahnesi sonrası meşalelerin harlayan alevi duvara yansımaktadır. (Biraz kırmızıya boyamaya çalıştım …) Paravan kapandığında daha belirgin bir hale gelecek olan ortadaki helozonik görüntü aynı zamanda Lady Macbeth’in sanrılarına kucak açan bir odak olma görevini de üstlenecektir. Ayrıca taşların arasından sızacak kanlar daha mistik ve daha trajik bir görüntü yaratacaktır bence. Bir de sızan kanları danslarıyla ve bedenleriyle dışarı çeken ölüm meleklerini/cadıları ekleyin… Görmek isterdim…

Keza saltanat mekanı ve güç merkezi olarak tanımlanabilecek (ilginç, fakat bir o kadar da amaca uygun tasarlanmış) kürsü de beyaz olmak yerine -benim çizdiğim kadar sert bir renk skalasıyla değilse bile- kademeli olarak kararacak. Kralın tacı giydiği nokta karanlığın doruğa çıktığı nokta olacak.

Diyorum ben…

“I dare write all that may become a man;         (Bir insana yaraşan her şeyi yazmaya varım.)
Who dares write none is none.”  *                  (Hiçbir şey yazmazsam insan olmaktan çıkarım.)

 

 


* Macbeth’in sözü aslen şöyle: “I dare do all that may become a man; Who dares do more is none.” (Bir insana yaraşan her şeyi yapmaya varım. Ondan ötesini yaptım mı, insan olmaktan çıkarım.)
Bu yazının kategorisi OPERA.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*
*
Website