HEDDA GABLER – DEVLET T─░YATROLARI ANKARA ­čÄş­čÄş

HEDDA GABLERÔÇŽ Yazan Henrik ─░BSENÔÇŽ Y├Âneten Mustafa KURTÔÇŽHedda Gabler - Henrik ─░BSEN - AF─░┼× 18.10.2014 g├Âsteriminden sonra yaz─▒yorum…

─░BSENÔÇÖden d├Ânemini kaleme ald─▒─č─▒ bir eser. 1800ÔÇÖlerin ikinci yar─▒s─▒. Hedda GABLER d├Âneme g├Âre ge├ž ya┼čta ve severek de─čil, toplum bask─▒s─▒ alt─▒nda ezilmemek i├žin, mecburen evlenmi┼čtir. Asker k─▒z─▒ olman─▒n etkisinde, erkek psikolojisinde yeti┼čmi┼č Hedda i├žin sosyal ├ževresini g├╝├žl├╝, canl─▒ tutabilmek ad─▒na atamas─▒n─▒ bekleyen Antropolog Y├Ârgen[1] Tesman do─čru bir tercih gibi g├Âr├╝nmektedir. Ancak hem geciken atama hem de HeddaÔÇÖn─▒n sosyete hayat─▒na uygun ya┼čama arzusu gelir gider dengesinde soru i┼čaretleri, teredd├╝tler yarat─▒r. Evde d├╝zenlenen yemekler, toplant─▒lar, partiler hayal oluyor gibi g├Âr├╝nmektedir. Bir yandan Y├ÂrgenÔÇÖnin halas─▒ Julia TesmanÔÇÖ─▒n tutucu, eski kafa tav─▒rlar─▒; bir yandan Hedda ├╝zerinde fl├Ârt hayalleriyle ya┼čayan H├ókim Brack; di─čer bir yandan yeniden kasabaya d├Ânen eski sevgili, Y├ÂrgenÔÇÖin akademik rakibi Eilert L├Âvborg ve hatta hi├ž beklenmedik bi├žimde eski okuldan tan─▒d─▒─č─▒, L├ÂvborgÔÇÖun a┼č─▒─č─▒ Thea HeddaÔÇÖn─▒n d├╝nyas─▒ndaki ├želi┼čkileri, uyumsuzluklar─▒, h─▒rslar─▒ g├╝n ge├žtik├že ortaya ├ž─▒karmaktad─▒rlar. Zorlu bir balay─▒ s├╝reci neticesinde evlilik, kad─▒n-erkek ili┼čkisi ger├žekleriyle enikonu y├╝zle┼čmek HeddaÔÇÖn─▒n can─▒n─▒ s─▒km─▒┼čken, insanlar ├╝zerindeki ac─▒mas─▒z g├╝├ž denemeleriyle hayata tutunmak, dik durmak istese bile art─▒k bu ├ž─▒kmaz sokak kendini belli etmi┼čtir. Evlilikten bekledi─či g├╝venilir ve onu mutlu edecek bir e┼čtir; ama geldi─či nokta madd├« s─▒k─▒nt─▒n─▒n e┼či─činde can s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan ├Âlmektir.

Hedda Gabler - Henrik ─░BSEND├Ânemin -├Âzellikle o d├Ânemin- kad─▒n─▒na, aile ve toplum ili┼čkilerine sert bir bak─▒┼č atan ac─▒mas─▒z bir eser sunuyor bize ─░BSEN. Ba┼čkarakter Hedda oldu─ču i├žin belki ilk etapta kad─▒n g├Âz├╝nden seyretti─čimiz, inceledi─čimiz bu eseri asl─▒nda bir di─čer yandan erkek g├Âz├╝yle, ilgisiyle ve erkekler ├╝zerinden sorgulayarak seyretmekte fayda oldu─ču kan─▒s─▒nday─▒m. Nitekim HeddaÔÇÖn─▒n yapt─▒─č─▒ da budur asl─▒nda. D├╝nyay─▒ erkeklerin g├Âz├╝nden g├Âr├╝p onlarla uyum i├žerisinde kat─▒, ac─▒mas─▒z, h├╝kmeder biri olup ├ž─▒kar, ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼č─▒r; ├ž├╝nk├╝ kad─▒na kad─▒n i├žin belirlenen kal─▒plar d─▒┼č─▒nda hi├ž yer yoktur. Bakal─▒m il├ónihaye bir erkeklik HeddaÔÇÖn─▒n bile ba┼ča ├ž─▒kabilece─či bir durum mudur?

Oyunun ad─▒ Hedda Gabler; ancak Hedda oyunda Hedda TesmanÔÇÖd─▒r. Evlenmi┼č ve e┼či Y├ÂrgenÔÇÖin soyad─▒n─▒ alm─▒┼č olabilir; ama Hedda h├ól├ó kendisidir: yani Hedda GablerÔÇÖdir. Bu y├╝zden oyunun ad─▒ b├Âyle se├žilmi┼čtir. ─░BSEN en az─▒ndan kaleminde HeddaÔÇÖy─▒ hayata kar┼č─▒ galip ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Ko┼čullar ne olursa olsun, izledi─čimiz karakter kendi kimli─čiyle dik duran, o dik duru┼čla var olan bir kad─▒nd─▒r.

Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN - Sibel ├ľZER CHULLIAT (Hedda Gabler), Olcay KAVUZLU (Y├Ârgen Tesman)K├╝├ž├╝k bir a├ž─▒klama: Oyundaki karakterler ├╝zerine bu yaz─▒mda fazlaca ayr─▒nt─▒ya girmeyece─čim. Oyun ├ž├Âz├╝mlemesi gibi bir derdim yok; onlarca sayfa yazmam gerekir. Keza internette hakk─▒nda bolca bilgi bulabilece─činiz, tiyatronun ├Ânemli k├Â┼če ta┼člar─▒ndan biri olan Henrik ─░BSENÔÇÖe de de─činmedim. Ama hemen s├Âyleyeyim ─░BSENÔÇÖin bu ola─čan├╝st├╝ eseri ayr─▒nt─▒l─▒ incelemeleri, yorumlar─▒ hak ediyor ve ben de daha ├Ânce Shakespeare Venedik TaciriÔÇÖnde yapmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m gibi metin ├╝zerinden giderek hayali bir hik├óyeyi kaleme almay─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. Bunlar─▒n tek bir yaz─▒ya s─▒─čmas─▒ m├╝mk├╝nse bile o yaz─▒n─▒n tamam─▒n─▒n internet ├╝zerinden okunmas─▒ imk├óns─▒z bence; onun i├žin bu yaz─▒mda tarihi belirsiz gelecekteki yaz─▒ma link veriyorum ve tekrar temsile d├Ân├╝yorum.

Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN - Sibel ├ľZER CHULLIAT (Hedda Gabler)Kan─▒mca oyuncu se├žimlerinde ve oyun yorumunda uyumsuzluklar a├ž─▒k bi├žimde g├Âze bat─▒yor. Fazlaca uzatmadan de─činmeye, bu kez tek tek oyuncular ├╝zerinden giderek yorumlamaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m.

HeddaÔÇÖy─▒ canland─▒ran Sibel ├ľzer CHULLIANTÔÇÖ─▒n ilgin├ž bir yorum sahneledi─či kan─▒s─▒nday─▒m. Bir kez Sibel han─▒m─▒n fizik├« yap─▒s─▒, y├╝z hatlar─▒ Hedda rol├╝ne ├žok uygun g├Âr├╝nm├╝yor. Diyebilirsiniz ki, oyuncu her rol├╝ oynamal─▒. Do─čru, ancak bir de ink├ór edilemez ger├žekler var. Sibel ├ľzer CHULLIANT k─▒sa boylu, y├╝z hatlar─▒ yuvarlak, g├╝le├ž bir tip. Oysa Hedda erkeksi, sert, hayatla m├╝cadelesi-kavgas─▒ olan, dik, aksi bir tip; metinden ├žok a├ž─▒k anl─▒yoruz ki asker k─▒z─▒, bask─▒ alt─▒nda yeti┼čmi┼č. Sinemada 1,75 cmÔÇÖlik Ingrid BERGMAN canland─▒r─▒yor HeddaÔÇÖy─▒. As─▒k y├╝z├╝ ve alayc─▒ g├╝l├╝msemesiyle. Sibel han─▒m─▒n yorumundaki Hedda ┼ču ┼čekilde bir alg─▒ yaratt─▒ bende: Uzunca bir psikolojik tedavi g├Ârd├╝kten sonra h├ól├ó kendini toparlayamam─▒┼č, ila├žlar─▒n etkisiyle g├╝l├╝p duran bir kad─▒n. Bolca sempatik mimik ve el kol hareketleri seyrediyoruz. Sesinde anlams─▒z yere melodik, ┼čiirsel bir t─▒n─▒. Hani nerdeyse HeddaÔÇÖy─▒ cana yak─▒n bulaca─č─▒z, kan─▒m─▒z kaynayacak. H├ólbuki Hedda itici olmal─▒; Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN - Murat ├ç─░DAMLI ( Eilert L├Âvborg), Seval ERSU (Thea Elsted)├ž├╝nk├╝ oyun s├╝resince terslemedi─či, kuyusunu kazmad─▒─č─▒ bir tek ki┼či kalm─▒yor. Ana karakterin bu derece farkl─▒ yorumlanmas─▒ bence t├╝m oyunu olumsuz etkiliyor.

Kontrobas ve So─čuk Bir Berlin GecesiÔÇÖnden hat─▒rlad─▒─č─▒m─▒z Olcay KAVUZLUÔÇÖnun Y├Ârgen yorumu ba┼čar─▒l─▒. Y├Ârgen halas─▒ taraf─▒ndan el bebek g├╝l bebek yeti┼čtirilmi┼č, naif, iyi niyetli; hayat─▒ndaki en ├Ânemli ger├že─či bilimsel ara┼čt─▒rmalar─▒ olan bir akademisyen. Bence metinde tam verilmese de onun da ge├žmi┼činde, unutmak istedi─či karanl─▒k noktalar var. Ancak Y├Ârgen tamamen insanc─▒l taraf─▒yla t├╝m sorunlar─▒n ├╝stesinden gelebiliyorÔÇŽ bazen g├Ârmeyerek, bazen zamana b─▒rakarak, bazen alttan alarak. Ge├žti─čimiz iki sezonun tart─▒┼čmas─▒z en g├╝zel ├╝├ž eserinden biri olan

Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN - Mesut TURAN (H├ókim Brack), Sibel ├ľZER CHULLIAT (Hedda Gabler)Ge├žti─čimiz iki sezonun tart─▒┼čmas─▒z en g├╝zel ├╝├ž eserinden biri olan Yast─▒k AdamÔÇÖdan tan─▒d─▒─č─▒m─▒z, sevdi─čimiz ve ParaÔÇÖdaki rol├╝yle beni hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čratan Mesut TURAN Hakim Brack rol├╝yle hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒m─▒ ikiye katlad─▒. H├ól├ó ayn─▒ karakteri oynamaya devam ediyor. Ayn─▒ tav─▒rlar, ayn─▒ mimikler, ayn─▒ tonlamalarÔÇŽ her ┼čey ayn─▒ÔÇŽ ayn─▒ tip. Sorgu komiserindeki g├╝c├╝n verdi─či ciddiyetsizlik, laubali tav─▒rlar bir hakimde ┼č─▒k durmuyor. HeddaÔÇÖya olan bak─▒┼č─▒ ÔÇśahlaks─▒z teklifÔÇÖten ├ž─▒k─▒p ÔÇśliseli sulanmas─▒ÔÇÖna d├Ân├╝yor.

Yine Yast─▒k AdamÔÇÖdan tan─▒d─▒─č─▒m─▒z ve sevdi─čimiz Murat ├ç─░DAMLI eski sevgili ve akademik rakip Eilert L├Âvborg rol├╝nde silik kal─▒yor bence. ├ľzel bir ┼čey yok. Oysa hem H├ókim Brack hem Eilert L├Âvborg ├žok ├Ânemli noktalarda vurucu ipu├žlar─▒ veren ├Ânemli karakterler. Mesel├ó L├Âvborg alkolle sava┼č─▒ndan Thea (Seval ERSU) sayesinde kurtulmu┼č, beyaz bir sayfayla hayata yeniden ba─članmaya ├žal─▒┼čan; ama zay─▒fl─▒klar─▒yla zorlu bir m├╝cadeleye tutu┼čmu┼č biri. Oysa sahnelemede ya┼čanan ├žat─▒┼čmalar─▒ ortaya koyacak pek bir vurgu yok, hatt├ó iddia ediyorum bir├žok ki┼či tam manas─▒yla L├ÂvborgÔÇÖun oyundaki rol├╝n├╝ bile ├ž├Âzebilmi┼č de─čildir; ├ž├╝nk├╝ bizdeki L├Âvborg sorunlar─▒n─▒n ├╝stesinden gelmi┼č, ge├žmi┼čle hesab─▒n─▒ ├Ârtm├╝┼č, g├╝├žl├╝ bir g├Âr├╝nt├╝.

TheaÔÇÖy─▒ canland─▒ran Seval ERSUÔÇÖnun burnundan konu┼čmas─▒ san─▒r─▒m do─čal Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN - Seval ERSU (Thea Elsted)h├óli;┬ábir tiyatrocu i├žin ilgin├ž bir durum; ama bir ilgin├ž olan ise o sesle cuk oturmu┼č bi├žimde rol├╝n├╝n ├╝stesinden fazlas─▒yla geliyor olmas─▒. ├çok ba┼čar─▒l─▒. Diyebilirim ki sahnede rol├╝ne en ├žok uyum sa─člayan, en hissederek oynayan Seval ERSU. Fakat sahnede ekipten bir tek Olcay KAVUZLUÔÇÖnun d├╝┼čmedi─či bir hataya fazlas─▒yla d├╝┼č├╝yor Seval ERSU, y├╝z├╝n├╝ s├╝rekli seyirciye d├Ânerek oynuyor. Ne yaz─▒k ki temsildeki t├╝m oyuncularda bu var, sanki y├Ânetmenin tercihiymi┼č gibi; ekipten bir tek KAVUZLU seyircisiz bitiriyor temsili. Oyuncular─▒n seyirciye d├Ân├╝k olmalar─▒ do─čal bir sonu├ž belki; ama bu derece bir yo─čunlukta akl─▒mda kalan s├╝rekli bana bakan oyuncular.

Hedda Gabler - Henrik ─░BSEN -Maral ├ťNER(Julie Tesman), Olcay KAVUZLU (Y├Ârgen Tesman)Julie hala rol├╝nde Maral ├ťNERÔÇÖi ┼čimdilerde yeniden sahnelenen, y─▒llar ├Ânce seyretti─čimiz H├╝zzamÔÇÖdan hat─▒rl─▒yoruz. Tek ba┼č─▒na m├╝thi┼č bir temsil sergiliyordu; muhakkak yine ├Âyledir, tekrar gidece─čim elbette. Sahnede ger├žek bir tecr├╝be g├Ârmek isteyenlereÔÇŽ

Berta rol├╝nde Ay┼če AKINSALÔÇÖa te┼čekk├╝rler.

Son olarak tan─▒t─▒m kitap├ž─▒─č─▒ndaki dolu dolu yaz─▒lar i├žin te┼čekk├╝r etmeliyim. Donan─▒ml─▒ bir kitap├ž─▒k hem oyun ├Âncesi hem oyun sonras─▒ laz─▒m.

Bir klasik. Ka├ž─▒rmaman─▒z─▒ tavsiye ederim. ─░yi seyirler. Unutmayal─▒m: T─░YATRO B─░R G├ľREVD─░R.


[1] ├ľzg├╝n metinde J├Ârgen.
*Foto─čraflar Devlet Tiyatrolar─▒ sitesinden al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Bir Cevap Yaz─▒n